Πρόγραμμα Σπουδών ΠΜΣ «Παγκόσμιες Προκλήσεις και Συστήματα Αναλύσεων»

Δομή Μεταπτυχιακού Προγράμματος

Α΄ Περίοδος
Μεθοδολογία Κοινωνικών Επιστημών Ι
Διεθνής Πολιτική
Εισαγωγή στις Μεθόδους και τα Συστήματα Αναλύσεων (Introduction to Analytics)
Πρότυπα Διαχείρισης Κινδύνων (Risk Management Standards)
Β’ Περίοδος – Υποχρεωτικά μαθήματα
Μεθοδολογία Κοινωνικών Επιστημών ΙΙ
Αναγνώριση και Διαχείριση Απειλών (Threat identification and analysis)
Προηγμένες Μέθοδοι και Συστήματα Αναλύσεων (Advanced topics in Analytics)
Β’ Περίοδος – Μαθήματα Επιλογής (2 από τα 7)
Ε.Ε και Δυτικά Βαλκάνια (έδρα JEAN MONNET)
Οικονομική διπλωματία και Ασφάλεια
Παγκόσμιο Χρηματοπιστωτικό Σύστημα
Εξωτερικές Σχέσεις Ε.Ε (έδρα JEAN MONNET)
Ενέργεια και Ασφάλεια
Πολυεπίπεδη Διακυβέρνηση στην ΕΕ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας JEAN MONNET)
Ανάλυση δεδομένων Δημόσιων Πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ενότητα Jean Monnet «EuroPolΑ«)
Θερινή Περίοδος
Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία

Υποχρεωτικά Μαθήματα – Συνοπτική περιγραφή

Σεμινάρια Μεθοδολογίας Κοινωνικών Επιστημών (Ι και ΙΙ)

Η άρτια γνώση των ερευνητικών μεθόδων είναι ίσως το σημαντικότερο εργαλείο στην φαρέτρα ενός κοινωνικού επιστήμονα, είτε ως επαγγελματία, είτε ως ακαδημαϊκού, είτε ως ιδιώτη. Στα σεμινάρια παρουσιάζεται το φάσμα των κυριότερων προσεγγίσεων και μεθόδων που χρησιμοποιούνται για ερευνητικούς σκοπούς, και όπου είναι εφικτό μέσα από σύγχρονες τεχνολογικές υποδομές που διατίθενται από το τμήμα ή το ίδρυμα προς χρήση από τους φοιτητές του προγράμματος.
Σκοπός των σεμιναρίων είναι η εξοικείωση των φοιτητών αφενός με τις ερευνητικές υποδομές οι οποίες είναι διαθέσιμες, και αφετέρου η ανάπτυξη και η καλλιέργεια κρίσιμων δεξιοτήτων που χρησιμοποιούνται κατά κόρο στην κοινωνική έρευνα και ως εκ τούτου και στο σύνολο του μεταπτυχιακού προγράμματος. Ταυτόχρονα με την καλλιέργεια δεξιοτήτων γίνεται εκτενής αναφορά και παρουσίαση της επιστημολογίας αναφορικά με τις μεθόδους έρευνας ώστε ο φοιτητής να μπορεί να έχει το απαραίτητο επιστημονικό υπόβαθρο που θα του επιτρέψει να προσαρμόζει τη χρήση ερευνητικών μεθόδων κατά περίπτωση σύμφωνα με την κρίση του.
Τα σεμινάρια είναι εντατικής μορφής και διεξάγονται αντίστοιχα πριν την έναρξη των μαθημάτων και πριν την ανάληψη της διπλωματικής. Με τον τρόπο αυτό η θεματολογία του σεμιναρίου είναι εστιασμένη στις μεθοδολογικές απαιτήσεις κάθε διδακτικής περιόδου αφενός, κι αφετέρου δίνει την αφορμή στους συμμετέχοντες να επανέλθουν με περισσότερη προσοχή σε ζητήματα μεθοδολογίας που συνάντησαν κατά την προηγούμενη περίοδο.

Διεθνής Πολιτική

H Διεθνής Πολιτική εξετάζει τη διάδραση κρατικών και μη κρατικών δρώντων σε πεδία που διαπερνούν εθνικά σύνορα και τέμνουν ευρύτερες γεωγραφικές περιοχές του πλανήτη μας. Βασικός στόχος είναι η εξοικείωση με βασικές έννοιες και εργαλεία μελέτης του επιστημονικού κλάδου των Διεθνών Σχέσεων, όπως και η διερεύνηση βασικών διεθνών ζητημάτων όπως η παγκοσμιοποίηση, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, οι περιφερειακές συσσωματώσεις, οι θεσμικές μορφές οργάνωσης της διεθνούς κοινωνίας και οι διάφορες μορφές ανταγωνισμού και η συνεργασίας μεταξύ κρατικών και μη κρατικών δρώντων.
Η επιτυχής ολοκλήρωση του μαθήματος εκτιμάται ότι θα βοηθήσει τους συμμετέχοντες να αποκτήσουν:

  • εξοικείωση με τις βασικές θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις της διεθνούς πολιτικής,
  • ικανότητα ώστε να εφαρμόζουν έννοιες και αναλυτικές κατηγορίες της θεωρίας των Διεθνών Σχέσεων για τη συστηματική, επιστημονική διερεύνηση των διεθνών εξελίξεων,
  • εμπειρία στη συλλογή και σύνθεση πραγματολογικών στοιχείων από ποικίλες έντυπες και ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης και ενημέρωσης,
  • αυτονομία στην προφορική ανάπτυξη επιχειρημάτων και τη διαλογική συζήτηση, όπως και στη γραπτή καταγραφή, αξιολόγηση και παρουσίαση της (από) ή (ανά) δομημένης γνώσης και, συνολικά, επαρκή δεξιότητα στην τεκμηριωμένη και κριτική ανάλυση των τεκταινομένων που στοιχειοθετούν το Διεθνές.

Εισαγωγή στις Μεθόδους και τα Συστήματα Αναλύσεων

Το μάθημα αυτό αποτελεί μία εισαγωγή στα μεθοδολογική προσέγγιση των συστημάτων αναλύσεων, δηλ. των analytics όπως αναφέρονται διεθνώς. Τα analytics ή συστήματα αναλύσεων εστιάζουν στην πληροφόρηση για την αποτελεσματική λήψη αποφάσεων και επίλυση προβλημάτων. Πρόκειται για μία διεπιστημονική προσέγγιση που συνδυάζει την ανάλυση πλήθους δεδομένων και πληροφοριών από πολλαπλές πηγές με αναλυτικά υποδείγματα και τεχνολογίες της πληροφορικής, και την ευρηματική απεικόνισή των αποτελεσμάτων προς όφελος των ενδιαφερομένων μερών. Έμφαση δίνεται στην εξοικείωση με τις αρχές και τις κύριες προσεγγίσεις που επικρατούν στο πεδίο των analytics όπως επεξεργασία, ανάλυση και απεικόνιση δεδομένων. Το μάθημα έχει κατανομή θεωρίας-σεμιναρίου σε Η/Υ που προσεγγίζει το 50% με χρήση εξειδικευμένων λογισμικών εργαλείων.
Όσοι ολοκληρώνουν επιτυχώς το μάθημα, κατά κύριο λόγο, θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τα πεδία εφαρμογής και τις κύριες προσεγγίσεις των εφαρμογών analytics. Ταυτόχρονα θα αποκτήσουν βασικές δεξιότητες που θα τους επιτρέπουν να σχεδιάσουν και να αναπτύξουν αυτόνομες, μικρής κλίμακος, εφαρμογές στο πεδίο ειδίκευσής τους.

Πρότυπα Διαχείρισης Κινδύνων (Risk Management Standards)

Στο πρώτο σκέλος του μαθήματος γίνεται μία εισαγωγή στις καθιερωμένες πρακτικές της διαχείρισης κινδύνων και εκτενής αναφορά στα διεθνώς καθιερωμένα πρότυπα διαχείρισης κινδύνων, όπως το ISO 31000 – Risk management, το “COSO Enterprise Risk Management” κ.α. Στο δεύτερο σκέλος του μαθήματος γίνεται αναφορά στη διαχείριση κρίσεων που είναι συμπληρωματικές στη διαχείριση κινδύνων, και αφορά στο πλαίσιο και τις καθιερωμένες πρακτικές για την αντιμετώπιση απρόσμενων και ταυτόχρονα δυσμενών καταστάσεων. Έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη σχετικών δεξιοτήτων μέσα από καθιερωμένες πρακτικές και εργαλεία συστηματικής ανάγνωσης και αντιμετώπισης απειλών και της αναπαράστασής τους.  Όσοι ολοκληρώνουν με επιτυχία το μάθημα θα γνωρίζουν τα καθιερωμένα πρότυπα διαχείρισης κινδύνων όπως το ISO 31000 – Risk management και πρακτικές διαχείρισης κρίσεων. Θα είναι σε θέση να εφαρμόσουν ή να συμμετέχουν στο σχεδιασμό και την εφαρμογή διαδικασιών διαχείρισης κινδύνων ή και κρίσεων.

Αναγνώριση και Διαχείριση Απειλών

Η Αναγνώριση και Διαχείριση Απειλών εστιάζει σε διαδικασίες, πολιτικές και στρατηγικές μέσω των οποίων ιχνηλατούνται, αναλύονται και αντιμετωπίζονται οι κίνδυνοι και οι απειλές που κυοφορούνται και πραγματώνονται από κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες σε πεδία ασφάλειας που διαπερνούν εθνικά σύνορα και γεωγραφικές περιοχές. Υπό το πρίσμα αυτό, το περιεχόμενο του μαθήματος καλύπτει: α) εννοιολογικές και θεωρητικές προσεγγίσεις για το περιεχόμενο της απειλής, β) συνθήκες και παράγοντες που συμβάλουν στην εμφάνιση και την εκδήλωση της απειλής, γ) δρώντες που εμπλέκονται στη δημιουργία και υλοποίηση ή την αναγνώριση και διαχείριση της απειλής και δ) την εμπειρία της πράξης και τις προκλήσεις του μέλλοντος.
Στο μάθημα καλύπτεται και η μεθοδολογία CORAS ως μία προσέγγιση αναγνώρισης και ανάλυσης απειλών με παραδείγματα σε σχετικό λογισμικό.
Όσοι ολοκληρώνουν επιτυχώς το μάθημα, θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν διεθνείς τάσεις, εξελίξεις και περιστατικά που έχουν την ικανότητα να οδηγήσουν σε γεωπολιτικές εντάσεις με τοπικό ή οικουμενικό ενδιαφέρον. Έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη σχετικών δεξιοτήτων με χρήση καθιερωμένων πρακτικών και εργαλείων συστηματικής ανάγνωσης και αντιμετώπισης απειλών.

Προηγμένες Μέθοδοι και Συστήματα Αναλύσεων

Το μάθημα αυτό, καλύπτει προηγμένες έννοιες και εφαρμογές των analytics με επίκεντρο την επίλυση προβλημάτων. Η έμφαση είναι στην επίλυση των προβλημάτων με τη χρήση περισσότερο σύνθετων αναλυτικών υποδειγμάτων, την αξιοποίηση τεχνολογιών και πληροφοριακών συστημάτων αιχμής, καθώς και προηγμένες μεθόδους δημιουργικής απεικόνισης των ευρημάτων των αναλύσεων. Όπως και στην «Εισαγωγή στις μεθόδους και τα συστήμα αναλύσεων» έτσι και εδώ, η κατανομή θεωρίας-σεμιναρίου σε Η/Υ προσεγγίζει το 50% με τη χρήση εξειδικευμένων λογισμικών εργαλείων.
Όσοι ολοκληρώνουν επιτυχώς το μάθημα, θα είναι σε θέση να αναγνωρίζουν νέα πεδία εφαρμογής καθώς και να σχεδιάζουν ολοκληρωμένες εφαρμογές analytics στα πεδία του επαγγελματικού του ενδιαφέροντος ή και να συμμετέχουν σε επαγγελματικές ομάδες ανάπτυξης εφαρμογών analytics μεγάλης κλίμακας. Ταυτόχρονα, θα έχουν αναπτύξει δεξιότητες που τους επιτρέπουν να αξιοποιούν προηγμένες αναλυτικές μεθόδους, πληροφοριακά συστήματα αιχμής και τεχνολογίες πληροφορικής και μεθοδολογίες απεικόνισης αναλυτικών αποτελεσμάτων.

 

Μαθήματα επιλογής – Συνοπτική περιγραφή

Ευρωπαϊκή Ένωση και Δυτικά Βαλκάνια (έδρα JEAN MONNET)

Το μάθημα γίνεται στα πλαίσια της Έδρας Jean Monnet «Σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Λιγότερο Αναπτυγμένου Κόσμου» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (jmonneteuldcs.wordpress.com). Η ένταξη των χωρών της περιοχής στην ΕΕ αποτελεί εδώ και χρόνια βασικό στόχο των κρατών-μελών της Ένωσης. Στα πλαίσια αυτά, η ΕΕ ακολουθεί μια σύνθετη πολιτική που ποικίλλει από την παροχή αναπτυξιακής βοήθειας έως την ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων και από την οικοδόμηση θεσμών ως την ενίσχυση της κοινωνίας πολιτών. Ίσως σε καμία άλλη περιοχή του κόσμου η παρουσία της ΕΕ δεν είναι τόσο έντονη όσο στα δυτικά Βαλκάνια.
Ο στόχος του μαθήματος είναι να εξοικειώσει τους/ις μεταπτυχιακούς φοιτητές/ήτριες με το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα Δυτικά Βαλκάνια μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και – ιδιαίτερα – μετά τη λήξη των ενόπλων συγκρούσεων.

Οικονομική Διπλωματία και Ασφάλεια

Εξετάζονται και αναλύονται ο ρόλος και η σημασία σύγχρονων μορφών διπλωματίας με έμφαση στην οικονομική διπλωματία και η διαμόρφωση συνθηκών ισχύος με έμφαση στη διάσταση της ασφάλειας.
Σκοπός του μαθήματος είναι η ανάδειξη σύγχρονων μορφών διπλωματίας με έμφαση στην οικονομική διπλωματία και ο βαθμός στον οποίο αυτή η μορφή διπλωματίας επιδρά σε ζωτικά ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής ιδιαίτερα σε θέματα εθνικής ασφάλειας. Θα αξιοποιηθούν και μελετηθούν περιπτωσιολογικές μελέτες διμερών συγκρούσεων, όπως π.χ. Ελλάδα-Τουρκία, Ινδία-Πακιστάν κ.ο.κ, με στόχο να διερευνηθεί σε ποιο βαθμό η ανάπτυξη διμερών ή πολυμερών οικονομικών σχέσεων επηρέασαν το περιεχόμενο των σχέσεων σύγκρουσης ανάμεσα σε αυτά τα κράτη.

Παγκόσμιο Χρηματοπιστωτικό Σύστημα

Σκοπός του μαθήματος είναι η μελέτη των σύγχρονων δομών του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Αναλύονται οι δομές των χρηματοοικονομικών συστημάτων, όπως επίσης οι προσδιοριστικοί παράγοντες της ζήτησης χρήματος και ο ρόλος των τραπεζών στην προσφορά χρήματος. Παράλληλα, μελετώνται οι αγορές χρήματος, οι αγορές εταιρικών ομολογιών, οι αγορές μετοχών, οι αγορές συναλλάγματος και τα παράγωγα προϊόντα. Επίσης, αναλύονται ζητήματα που αφορούν τη ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών και αξιολογείται η αποτελεσματικότητα της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Οι φοιτητές θα έχουν κατανοήσει:

  1. Τη δομή του σύγχρονου χρηματοπιστωτικού συστήματος
  2. Το ρόλο των τραπεζών και της νομισματικής πολιτικής στη διαμόρφωση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
  3. Τα είδη των αγορών που διαμορφώνουν το σύγχρονο χρηματοοικονομικό σύστημα

Εξωτερικές Σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης (Έδρα Jean Monnet)

Το μάθημα γίνεται στα πλαίσια της Έδρας Jean Monnet «Σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Λιγότερο Αναπτυγμένου Κόσμου» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (http://www.jmonneteuldcs.wordpress.com). Μέσα από το μάθημα επιδιώκεται η κατανόηση του ρόλου της ΕΕ στον κόσμο και της σύνθετης επιρροής που ασκεί (προώθηση της «ανθρώπινης ασφάλειας) αλλά και της αλληλεπίδρασης εθνικών και υπερεθνικών πολιτικών.
Ο στόχος του μαθήματος είναι να εξοικειώσει τους/ις μεταπτυχιακούς φοιτητές/ήτριες με τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον υπόλοιπο κόσμο – από την Ανατολική Ευρώπη και τα Δυτικά Βαλκάνια έως της Κίνα και τη Λατινική Αμερική.

Ενέργεια και Ασφάλεια

Βασικός στόχος του μαθήματος είναι να εξετάσει τις βασικές παραμέτρους των σχέσεων της ασφάλειας και της οικονομίας στο πλαίσιο της Παγκόσμια Πολιτικής Οικονομίας. Επιδιώκεται να αναδειχθούν οι βασικές πτυχές των σύγχρονων προβλημάτων της ασφάλειας, όπως η στροφή από τη γεωπολιτική στη γεωοικονομία, η ανάδυση της οικονομικής διπλωματίας ως βασικής συνιστώσας της εξωτερικής πολιτικής, η θεμελιώδης σημασία που έχει σήμερα η κλιματική αλλαγή, τα προβλήματα που ανακύπτουν από τις μεταναστευτικές ροές και από τη σημασία που έχουν αποκτήσει οι διεθνείς επενδύσεις στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας, το οποίο αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σπουδαιότητα, στα οικονομικά της ενέργειας, στην διπλωματία των αγωγών και στην απελευθέρωση των ενεργειακών αγορών υπό το πρίσμα της επίδρασης στην ενεργειακή αυτονομία και την ενεργειακή ασφάλεια.

Πολυεπίπεδη Διακυβέρνηση στην ΕΕ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας Jean Monnet)

H έννοια ‘πολυεπίπεδη διακυβέρνηση’ (multi-level governance) είναι πρόσφατη – πρωτοεμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του ΄90. Χρησιμοποιήθηκε για να δείξει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι τόσο ένας διεθνής οργανισμός όσο ένα πολιτικό σύστημα ανάλογο μ’ αυτά των εθνικών κρατών. Σκοπός του μαθήματος είναι η κατανόηση των αρχών της πολυ-επίπεδης διακυβέρνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εστιάζοντας στην αλληλεπίδραση του υπερεθνικού, του εθνικού και του υπο-εθνικού (περιφερειακού και τοπικού) επιπέδου, το μάθημα επιδιώκει να συμβάλει στην κατανόηση των προτεραιοτήτων, των πρακτικών αλλά και των συνεπειών της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στις αιρεσιμότητες (conditionalities) όσο και στα κίνητρα και τις αντιστάσεις στις μεταρρυθμίσεις.  Ο στόχος του μαθήματος είναι να εξοικειώσει τους/ις μεταπτυχιακούς φοιτητές/ήτριες με την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ανάλυση δεδομένων Δημόσιων Πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ενότητα Jean Monnet «EuroPolΑ«)

Η Ενότητα Jean Monnet “EuroPolA” αφορά σε μία διεπιστημονική προσέγγιση που συνδυάζει (α) ανάλυση περιεχομένου δημοσίων πολιτικών, (β) τεχνικές ανάλυσης δεδομένων και (γ) δεξιότητες λογισμικού για την ανάκτηση και ανάλυση των δεδομένων. Πρόκειται για ένα εισαγωγικό μάθημα στην ανάλυση δεδομέωων με ειδική αναφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις πολιτικές της.
Μέσα από τη διεπιστημονική προσέγγιση, αντικείμενο του μαθήματος γίνεται η ανάλυση της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας του σχεδιασμού και της υλοποίησης των δημοσίων πολιτικών. Οι κύριοι ευρωπαϊκοί πυλώνες που εξετάζονται στα πλαίσια της EuroPolA είναι οι «Διεθνείς Σχέσεις της ΕΕ» και η «Περιφερειακή Ανάπτυξη της ΕΕ».
Η ενότητα είναι μία μόνο από τις δράσεις Jean Monnet του Παν/μίου που φιλοξενείται στο ΠΕΔιΣ. Την Ενότητα Jean Monnet «EuroPolA»  συντονίζει ο κ. Νικήτας-Σπύρος Κουτσούκης και υλοποιείται σε συνεργασία με τους καθηγητές κ. Αθ. Κατσή από το τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής, τον κ. Π. Παπαδημητρίου και τον κ. Ευστ. Φακιολά από το ΠΕΔιΣ.

Επιστροφή στην ιστοσελίδα του ΠΜΣ.